Rozwój fizyczny dziecka

Wyłączając okres płodowy – jest to etap w życiu człowieka o najsilniej przebiegających procesach budowy ustroju. Od warunków środowiskowych, jakie my, dorośli, stworzy¬my dziecku w tym okresie życia, zależy cały późniejszy jego rozwój.

W okresie do 3 roku życia zmieniła się nie tylko wielkość dziecka, ale przekształciły się również proporcje jego ciała. W okresie noworodkowym dziecko pod względem swej budowy ciała charakteryzowało się dużą głową osadzoną na krótkiej, prawie niewidocznej szyi, dużym tułowiem o wydatnym brzuszku i okrągłej klatce piersiowej i krótkimi kończynami. Takie, a nie inne ukształtowanie budowy ciała odpowiada w tym okresie mało zróżnicowanym funkcjom organizmu. Ograniczają się one bowiem do zasadniczych czynności, utrzymujących organizm przy życiu. W następnym okresie życia, nazwanym niemowlęcym, sylwetka dziecka ogromnie szybko się zmienia. Tempo przemian jest w tym okresie bardzo duże 12-miesięczne niemowlę potroiło swą wagę urodzeniową i urosło około 25 centymetrów. Nastąpiły zmiany w proporcjach ciała, związane z dojrzewaniem funkcji. Podnoszenie główki, samodzielne siedzenie, siadanie, a następnie przyjmowanie przez dziecko postawy stojącej ukształtowało krzywizny kręgosłupa i zmieniło układ poszczególnych odcinków ciała względem siebie. Sylwetka dziecka wyzgrabniała, głównie dzięki wydłużeniu się kończyn. Nastąpiły zmiany w proporcjach głowy i twarzy. Jest to między innymi wynikiem wyżynania się zębów.

W 2 i 3 roku życia, stanowiącym okres po niemowlęcy – zmiany w budowie ciała dziecka odbywają się nadal. Tempo zmian jest jednak nieco wolniejsze niż w poprzednim okresie, lecz znacznie intensywniejsze niż w następnych. Przeciętny roczny przyrost ciężaru ciała wynosi w tym okresie około 2,3 kg, przeciętny roczny przyrost długości ciała około 10 cm. Pod koniec 3 roku życia dziecko osiąga około 25% ciężaru ciała (wobec 6% u noworodka), około 55% wysokości 134% u noworodka), około 65% obwodu klatki piersiowej (41% u noworodka), około 90% obwodu głowy (62% u noworodka) charakterystycznych dla człowieka dorosłego. Zwolnienie przyrostu ciężaru ciała spowodowane jest mniejszym niż w pierwszym roku życia odkładaniem się tłuszczu pod skórą oraz ogromną ruchliwością dziecka i związanym z nią dużym zużyciem energii. Duże zasoby podściółki tłuszczowej w pierwszym roku życia, już w drugim roku znacznie się zmniejszają, uzyskując wartości charakterystyczne dla pierwszego miesiąca życia, zaś w trzecim roku życia maleją jeszcze bardziej. Zwiększę się natomiast udział masy mięśniowej w odsetkach całej masy ciała. Wyrazem tego jest zwiększanie się siły dziecka. Sylwetka dziecka pod koniec trzeciego roku życia poprzez znaczny przyrost długości kończyn staje się jeszcze bardziej harmonijna.

Charakterystyczna jest w tym okresie postawa dziecka, zwraca bowiem uwagę wypięty do przodu brzuszek, duże nachylenie kręgosłupa do przodu w odcinku lędźwiowym, lekko wygięte na zewnątrz podudzia i pozornie płaskie stopy. Objawy te są w tym okresie życia zupełnie prawidłowe i są związane z wiotkością mięśni. W miaro wzmacniania się układu mięśniowego i kostnienia wielu chrzestnych części szkieletu objawy te będą zanikać.