Niektóre cechy i właściwości rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym

Mówiąc o rozwoju psychicznym dziecka myślimy głównie o rozwoju różnych procesów i cech psychicznych jego kształtującej się osobowości. Wśród procesów psychicznych wyróżniamy m in. procesy poznawcze, uczucia i procesy woli. Do cech psychicznych zaliczamy m. in. cechy temperamentu, charakteru, a także zdolności, zainteresowania, skłonności.

Procesy poznawcze to przede wszystkim spostrzeganie, uwaga i pamięć, a także wyobraźnia, myślenie i mowa. Wszystkie razem wzięte stanowią poziomie rozwoju umysłowego dziecka. W wieku przedszkolnym wszystkie te procesy bogato się rozwijają, szczególnie zaś – dziedzina wyobraźni, dzięki której powstaje specyficzna dla tego wieku sztuka dziecka, przejawiająca się m. in. w jego twórczości plastycznej – głównie malarskiej. Umiejętne kierowanie przez nas wszystkimi procesami poznawczymi daje sylwetkę rozwojową dziecka harmonijnie rozwiniętą, na poziomie jego możliwości wiekowych. Oczywiście każdy tok przynosi nowe sukcesy w tej dziedzinie. I tak np. już 3-latek jest zdolny odróżnić 4 zasadnicze barwy. Natomiast dziecko 5-letnie już jest zdolne me tylko je od różnić, ale i nazwać poprawnie.

Inny przykład: dziecko 3-letnie jest zdolne do powtórzenia za nami zdania złożonego z 6-7 sylab, podczas gdy dziecko 4-letnie potrafi już powtórzyć zdanie aż 12-13-zgłoskowe, a 6-letnie – zdanie złożone z 16 do 18 zgłosek!

I jeszcze przykład z innej dziedziny: 4-latek jest zdolny do odrysowania poprawnie kwadratu, 7-latek potrafi odrysować poprawnie trudniejszą figurę, jaką jest romb. Przykłady te powinny nam pomóc w uzmysłowieniu sobie postępów, jakich możemy oczekiwać od naszych dzieci w tym wieku.

Życie emocjonalne dziecka w tym wieku cechuje duża impulsywność, a jednocześnie ich wierność równowagi. Dziecko – podobnie jak w okresie wcześniejszym, gdy czegoś bardzo zapragnie;, niełatwo daje za wygraną, jakkolwiek już dzięki temu, że jest mądrzejsze! – łatwiej nam będzie odwieść je od jakiegoś zamiaru rozsądną perswazją niż dziecko młodsze. Jednocześnie zaś nadal stosunkowo łatwo wciąż u niego o zmienność nastrojów – szczególnie u dzieci w młodszym wieku przedszkolnym. Dopiero 5-latki cechuje już większa równowaga uczuciowa. Wraz z wiekiem poszerza się też skala uczuć – dzieci dzięki bliskim kontaktom z przyrodą zaczynają rozwijać swe uczucia estetyczne, a dzięki kontaktom z innymi ludźmi, w tym też z rówieśnikami – swe uczucia społeczne.

Wraz z uczuciami rozwija się i wola dziecka. Przejawia się ona w wieku 5-6 lat głównie w wytrwałości dążenia do postawionego przez siebie celu (np. w zabawie – skonstruowanie zaplanowanej budowli) oraz. w zdyscyplinowa­niu wobec naszych zakazów i nakazów. Jakkolwiek jednak widzimy już w tym wieku zarówno przejawy woli u dziecka, jak i jego wyższych uczuć społecznych, nie możemy zapominać o tym, że – szczególnie w pierwszym okr esie przedszkolnym, a zatem u dzieci 3-4 -letnich – ma prawo występować jeszcze wyraźnie postawa egoistyczna, powinna opierać się na znajomości dziecka. Uczmy się więc je dobrze poznawać, obserwujmy wnikliwie, a wówczas będziemy mogli najlepiej pomóc mu w zrozumieniu samego siebie, w dostrzeganiu trwałych wartości życia oraz w wybieraniu właściwej drogi postępowania.

A wszystko to czyńmy w poszanowaniu wolności dziecka.